Page 18 - Stuij Familiemagazine juli 2000

Stuij Familie Magazine

Onvolledig
De burgerlijke stand als een instelling van onschatbaar nut voor bevolking en bestuur, zonder
welke een geregelde samenleving feitelijk onmogelijk zou zijn, werd indertijd in ons land in

1811 ingevoerd door Napoleon Bonaparte.
Hoe was de toestand op dit gebied vóór 1811? Vanaf
het begin van de christelijke jaartelling was het
aantekening houden van doop (geboorte), huwelijk en
begraving (overlijden) geheel in handen van de
geestelijkheid. Geen wereldlijk gezag dat er aan dacht
hieraan te tornen, want voor al deze gebeurtenissen in
het leven van de burgers kwamen zij immers bij de kerk
terecht, zelfs voor hun begraving. De kerkelijke
registers werden ongetwijfeld uit een lofwaardig streven
naar orde bijgehouden. Meer dan korte soms zelfs zeer
onvolledige aantekeningen bevatten zij niet. Bovendien
haperde er af en toe wel iets aan de geregelde
bijhouding.
Een wettelijke verplichting daartoe bestond niet.

Het later terugvinden van een persoon leverde
meermalen grote problemen op. Men moest daartoe
weten tot welke godsdienstige gezindte hij of zij
behoorde en dus in welke kerk gedoopt was. Bij het ontbreken van deze gegevens moest dan
een groot aantal registers worden geraadpleegd, want in elk dorp en in elke stad waren er in
totaal heel wat verscheidene registers aanwezig. Men vergeten niet, dat elk kerkgebouw zijn
eigen registers had!
Met het draaien van de tijd kwamen er mensen, die tot geen kerkgenootschap behoorden en
deze konden voor hun huwelijk en verdere aangelegenheden bij schout en schepenen terecht.
De daaruit ontstane registers zijn nog wel aanwezig, maar zijn uiteraard onvolledig. Hoewel
de samenleving andere eisen begon te stellen, bleef deze verwarde situatie op dit gebied lang
bestaan. Het wachten was op een onafhankelijke organisatie die steunende op zijn macht en
invloed als eerste vereiste voor die radicale verbetering en volmaking van de
volksadministratie de huwelijksvoltrekking en het bijhouden van de verscheidene registers in
één hand, namelijk in die van de Staat wilde brengen. Die sterke man werd gevonden in
Napoleon Bonaparte.

'Code Napoleon'
Napoleon begon met een commissie in het leven te roepen die bestond uit rechtsgeleerden. Zij
kregen de opdracht een burgerlijk wetboek samen te stellen. Dit zou later de naam krijgen:
'Code Napoleon'. Toen het voltooide ontwerp de goedkeuring van Napoleon kon wegdragen,
werd de wet in Frankrijk onmiddellijk ingevoerd.
Het beruchte decreet (verordening) van Napoleon: "La Hollande est réunie à l'Empire"
betekende voor ons helaas het verlies van onze onafhankelijkheid en bij decreet van 8
november 1810. Ondanks het herstel van Nederlands onafhankelijkheid in 1813, bleef dit
Franse wetboek in ons land gelden tot 1 oktober 1838, toen een Nederlands wetboek in
werking trad. Gedurende het gehele jaar 1812 en het grootste deel van 1813 hield men de
registers op hoog bevel in de Franse taal bij.

juli 2000 17