Page 25 - Stuij Familiemagazine juli 2000

Stuij Familie Magazine

Verder waren er nog wat kronieken met tendentieuze achtergronden en wat boeken en
geschriften van vroegere kamergeleerden en predikanten die elkaar citeerden of bestreden,
afkraakten of hemelhoog prezen.

Het belang van Vinks proefschrift
Aan de hand van duizenden waarnemingen in het veld beschreef Vink niet alleen de
ondergrond maar ook de bovenlaag. De Alblasserwaard is een veengebied bedekt met een dun
laagje klei, erop gespoeld tijdens overstromingen. Hij ontdekte dat die veenlaag laagveen,
ontstaan door in het water rottende planten en bomen, gemiddeld 10 meter dik was en er heel
merkwaardige zandbulten boven dat veen uitstaken: De donken. Deze waren al heel vroeg
aanwezig, omdat er hele dorpskernen op liggen, zoals Streefkerk, Hoornaar en Hoogblokland,
en buurtschappen zoals Slingeland en Minkeloos.
Bij onderzoek van de boorgegevens ontdekte hij dat het zand van de donken hetzelfde was als
dat van de bodem waarop het veenpakket lag. Toen maakte Vink de foute veronderstelling dat
in vroeger tijden de Alblasserwaard deel uitmaakte van een hoog zanderig gebied en dat dat
zand na de ijstijd door het smeltwatergeweld was weggespoeld. Hij meende dat er hier en daar
nog een bult zand was blijven zitten en dat dát de donken waren.
De moderne onderzoekers hebben aan het licht gebracht dat het juist andersom is gegaan.
Na de laatste ijstijd ca. 10.000 jaar geleden, toen het geweld van het smeltwater was

uitgewoed, zijn er in een guur
klimaat zoals nu aan de polen
heerst, met korte zomers en
lange koude winters, heuvels
ontstaan doordat de felle
koude wind stuifzand opjoeg
dat achter de schaarse
begroeiing van de bomen en
struiken bleef hangen. Die
enorme dikke laag zand in de
ondergrond was de
drooggevallen bedding van de
Oerrijn.

Inmiddels is gebleken dat
onder de veenlaag honderden
van die rivierduinen en -
duintjes verborgen liggen.
Slechts de hoogste toppen van
enkele van die duinen zijn te
zien. Het landschap van toen
is te vergelijken met de
Drunense duinen van nu. Al
spoedig na hun ontstaan zijn
de laagste en de hellingen van
de hogere duinen bedekt met
veen.

24 juli 2000