Page 58 - Stuij Familiemagazine november 1998

Stuij Familie Magazine

Een typische Romeinse oorsprong wordt meestal toegekend bij het vroeger zeer populaire
koningsspel. Het zou hier gaan om een spel dat door de Romeinen tijdens de Saturnalia in
december werd gespeeld, het feest ter ere van Saturnus, de god van de akkerbouw. Later zou
het dan op een of andere wijze op de avond van drie-, koningen terechtgekomen zijn. Het was
vooral in de zeventiende eeuw zeer populair. Er werden dan zogenaamde koningsbrieven
vervaardigd waarop afbeeldingen met rijmpjes stonden van een koning, een koningin en
voorts allerlei beroepen en functies als schenker, proever, kok, zanger, zot, enzovoort. Deze
afbeeldingen werden uitgeknipt en in een hoed verzameld en vervolgens trok ieder lid van een
feestend gezelschap zijn of haar functie voor de rest van de avond. Soms werd de functie van
de koning ook wel bepaald door het nuttigen van een bonekoek. Wie de koningsboon in zijn
stuk aantrof werd tot koning gekroond en koos zelf een koningin. Daarna kon het feest
beginnen met ieder zijn eigen rol. Sommige schilderijen van Jan Steen
getuigen van de feestvreugde die dan kon ontstaan.

Sterzingen
Van de verschillende gebruiken tijdens driekoningen is
tegenwoordig het sterzingen misschien nog het meest populair
en dan vooral bij de jeugd. Dit sterzingen is waarschijnlijk
van christelijke oorsprong, waarbij men moet bedenken
dat de teksten vóór de zeventiende eeuw heel wat
stichtelijker waren en vooral door koorknapen werden
gezongen. Later grepen de armen ook dit gebruik aan om al
bedelend langs de straten te gaan en dat had zo zijn effect op
de liedjes. Zo schijnt men in Antwerpen wel gezongen te hebben:

Wij zijn driekoningen, wij zoeken geen kind. Maar een teugsken Lovens, dat ons beter dient
Kaves of Lovens bier. En daarom komen wij hier

Met name de viering van het driekoningenfeest in al zijn facetten is door calvinistische
predikanten in de zeventiende en achttiende eeuw
heftig bekritiseerd en mede door hun invloed zijn
verschillende verbodsbepalingen uitgevaardigd. Een
rechtstreeks gevolg op het bestaan van de
verschillende gebruiken heeft dit niet gehad. Tot
in de negentiende eeuw komen we
tijdens driekoningen
volwassen
sterzangers,
koningsbrieven en
kaarsspringers tegen.
Tegenwoordig gaat dit
feest aan velen echter onopgemerkt

voorbij.

Bron: Nieuwsbrief Informatie Centrum Volkscultuur 16-12-1988. Auteur Stephan Klein

November 1998 57