Page 31 - Stuij Familiemagazine november 1998

Stuij Familie Magazine

HUURBOEREN EN EIGENAARS IN DE ALBLASSERWAARD

De heer H.A. de Kok uit Hardinxveld-Giessendam schreef een aantal verhalen rond het
boerenbedrijf in de Alblasserwaard. In het eerste artikel gaat hij in op de historie van het
boerenbestaan.

Bij cope eigenaar
Bij de ontginning in de 12e en 13e eeuw werd iedere boer bij cope eigenaar. In de voorbije
eeuwen zijn echter door allerlei oorzaken ontelbare verschuivingen opgetreden. Toch zal een
vaste kern van boeren gebleven zijn. Maar eigenaars werden huurboer en huurboeren
eigenaar. Geslachten stierven uit.
Van veel families, vooral in de laatste decennia, kozen kinderen een ander beroep en daardoor
was er geen opvolger voor het bedrijf Veel Alblasserwaardse boerenfamilies wonen al vanaf
de ontginning in deze streek.

Uit genealogieën blijkt wel dat nogal wat families die vroeger boer waren, als zodanig niet
meer voorkomen. Die families zijn uitgestorven, naar elders verhuisd of burger geworden.
Omdat tot ongeveer 1700 veel personen met patronyiáca werden aangeduid (Willemsdr. of
Adriaanszn.), is het moeilijk om exact na te gaan of een familie hier altijd is blijven wonen.
Personen die vroeger weinig op de voorgrond traden en nooit bezittingen hadden of waren
kwijtgeraakt, komt men voornamelijk tegen in de doop-, trouw- en begraafboeken en
aangezien tot 1812 door de kerk deze boeken werden bijgehouden, ging het er in onze streken
niet zo erg officieel aan toe en is veel verloren geraakt door verwaarlozing, brand en
watersnoden en niet in de laatste plaats door wisseling van predikanten en kerkbesturen. In de
Rooms-Katholieke Kerken, waar alles meer van bovenaf geregeld werd, was men wat
secuurder op de administratie. Wat dat betreft ging de administratie in de Alblasserwaard
maar op z'njanboerenfluitjes.
Families die wat in de melk te brokkelen hadden, zijn terug te vinden in de waterschaps-,
gerechtelijke en notariële archieven. In de kerken is van deze families zelfs nog veel te
ontdekken op grafzerken.

Van vóór ongeveer 1570 is over afstamming in de kerkelijke archieven al helemaal niets meer
te vinden. Als het er nog was, zal het wel verloren zijn geraakt tijdens de troebelen die er
waren bij de overgang van de nye leer, want pastoors, kapelaans en geestelijken die de
administratie bijhielden, verdwenen toen van het toneel in de Alblasserwaard.

Namen van boerengeslachten die we vanaf de 13e eeuw tot heden nog tegenkomen, zijn er
niet zoveel meer. Het betreft dan de zogenaamde landadel: Drinkwaard, Nederveen, Van
Muilwijk, De Vries en Van Wijngaarden zijn hiervan voorbeelden.

Terug in de geschiedenis
Ongetwijfeld zijn verreweg de meeste boeren in de Alblasserwaard afkomstig van pioniers.
Zij zijn in de 12e en 13e eeuw door de landheren, die de hoeven in cope uitgaven, van elders
aangetrokken. Voor alle duidelijkheid is het beter nog even in de geschiedenis terug te gaan
en wel naar de12e en 13e eeuw of zo nodig nog iets vroeger.

November 1998 30