Page 12 - Sliedrecht 1949-1945

terwijl de lente juichend ging over land en stroom,
16 Mei 1944, dat was een dag met een stralenden,
blauwen hemel. In den vroegen morgen werden wij
opgeschrikt door het bericht, dat de jongelui, die
op dien dag M.U.L.O.examen moesten afleggen. in
Dordrecht de gemeente niet uit konden De Grüne
Polizei had alle wegen afgezet en de auto's, de ge-
vreesde overvalwagens van de Duitsche S.D., suisden
door het dorp. Overal heerschte een hevige onrust;
met bezorgde gezichten stonden de menschen met
elkaar te praten en een gevoel van beklemming en
van machtelooze haat maakten zich van de burgers
meester. In den namiddag van dien stralenden zomer-
dag was alle twijfel verdwenen en wist ieder, wat
de gehate Duitsche politiemannen met de bewoners
van ons dorp van plan waren. De jonge mannen van
18-25 jaar waren opgepakt en bij de Groote Kerk
stonden elf burgers, met het gezicht naar den muur
gekeerd. Ze stonden daar lang, héél lang en' een
• groote volksmenigte stond ter zijde en zag toe, zwij-
gend en ontsteld. Nog kon men het zich niet reali-
seeren. De Duitsche horden hadden ons hun befaamde
"kultur" gebracht, maar van razzia's waren we tot
dusver verschoond gebleven. Nu wisten we ook wat
dat was!
Razzia! dat beteekende: het postkantoor bezet, de
telefoon geblokkeerd, de straten afgesloten.
Razzia! dat beteekende : niet veilig te zijn in je eigen
huis, opgejaagd te worden als een dier, zich te ver-
stoppen in holen en gaten om daar met kloppend hart
en stokkenden adem zijn lot af te wachten.
Razzia! dal beteekende: zijn kinderen te zien weg-
voeren door grijnzende, groen-geuniformde overwel,
digers en machteloos te moeten toezien, dat burgers'
als vee in de overvalwagens werden gedreven om
weggevoerd te worden van huis en hof.
Razzia in Sliedrecht op 16 Mei 1944, een datum om
nimmer te vergeten! Al dagen van te voren was er
spanning geweest in het dorp. De opgekropte haat
der burgerij was losgebarsten en op zekeren nacht
waren een aantal N.S.B.ers gedood en gewond op
de rivier. Velen waren er die vreesden, dat deze
daad gevolgen zou hebben: de16e Mei brak aan en
10
reden in Sliedrecht de auto's af en aan en deed de
S.D. zijn luguber werk, daarin bijgestaan door hun
handlangers, de eerloozen, die zich Nederlanders
durfden te noemen.
Ze stonden daar heel lang tegen den muur van de
Groote Kerk, de 11 gijzelaars, die uit de gemeente
gehaald waren om te boeten voor die daad in den
donkeren nacht op de zwarte rivier.
Er waren bedreigingen geuit en er waren luide com-
mando's geschreeuwd, harde geweerkolven hadden de
woorden kracht moeten bijzetten op Duitsche manier
en eindelijk reed de wagen voor.
En de toegestroomde menigte aanschouwde zwijgend
hoe elf burgers in een vrachtauto werden geladen
en wegreden. '
Het bleek al spoedig, dat Rotterdam de plaats was
van onze bestemming. Tegen 10 uur arriveerden
we aan de Heemraadssingel, het hoofdkwartier van
de S.D., waar over ons lot beslist werd.
Wat later kwamen we op het Haagsche Veer aan,
waar 't vol, overvol was van menschen.
Voor de Sliedrechtsche gijzelaars was er geen plaats
in 't gebouw. Dus daalden we af naar de kelders.
Waren het krochten van onderaardsche gewelven, die
zich voor ons openden?
Een benauwde lucht sloeg ons tegen uit deze over-
bevolkte ruimte en in deze kelders moesten we eenige
dagen vertoeven onder een zeer gemengd gezelschap,
dat bestond uit onderduikers, zwervers, souteneurs,
inbrekers en' andere zware jongens.
Een tweede huisvesting vonden we in 't gebouw van
de Rotterdamsche Rivierpolitie, waar we na een
protest, dat gehoor vond, heen werden gebracht. Dat
was een verandering, die met recht een verbetering
mocht heten. Daar was 't wel om uit te houden.
Geregelde maaltijden, goede bedden, gelegenheid om
te lezen, een paar sigaretten per dag. Overdag moest
er gewerkt worden in de biezenvlechterij; dat was
een saai 'en geestdoodend werk. Maar in de vrije
uren kon er worden gelezen, gekaart, gedamd en wat
er verder te doen was.
Toen kwam 13 Juni!
Het was op den vroegen morgen van 13 Juni. Som-
migen lagen al wakker op hun krib. Daar klonk
eensklaps het belletje en toen de opperwachtmeester
met de lijst kwam was ieder klaar wakker. De namen
werden afgeroepen, een lange lijst; de gijzelaars
uit Sliedrecht waren er ook bij. Allen moesten zich
klaar maken voor transport. Waarheen dat mochten
ze natuurlijk niet weten, want onzekerheid was een
der voornaamste onderdeelen van het Duitsche mar-
telsysteem. Er ligt iets tragisch in een transport.
Men pakt zijn armzalige bezittingen bij elkaár, men
neemt afscheid van de vrienden, die achter blijven,
men probeert erg opgewekt te doen, terwijl men dat
toch heelemaal niet is. Immers de naaste toekomst
kan zooveel brengen: Amersfoort, Vught, Duitsch.,
land. Iedere gevangene kreeg een bewaker naast
zich en zoo zette zich het groote transport in be-
weging.
In den trein deed al heel spoedig het gerucht de
ronde, dat het transport voor Vught bestemd was.
Langzaam ontstond een diep zwijgen in den trein;
de meesten waren in gedachten verzonken. Weer was
het de onzekerheid over de toekomst, die als een
kille schaduw over de gevangenen heenstreek.
De afstand van het station Vught naar het kamp
werd te voet afgelegd. Nooit zullen we die wandeling
vergeten onder de hooge boomen. Na zoo'n lange tijd
opgesloten te zijn geweest in een benauwde ruimte,