Page 13 - Sliedrecht 1949-1945

was het een weldaad den wind om je hoofd te voelen
en de frissche lucht in te ademen. Het was een lange
wandeling. De bewakers lieten hun gevangenen lang-
zaam voortgaan. Er werd niet gejaagd, en weinig
gesproken. In de buurt van het kamp kwam een
troep gevangenen aan marcheeren, die buiten het
kamp te werk gesteld waren. Ze droegen blauw-wit
gestreepte gevangeniskleeren en hun klompen klik-
ten rhytmisch op de steen en. Hun kaal geschoren
.koppen grijnsden ons vriendelijk toe. Zoo, dat was
dus ons voorland! Erg aanlokkelijk leek het niet,
ondanks de verzekering van die het weten konden,
dat Vught thans een "sanatorium" genoemd kon
worden bij vroeger vergeleken.
We naderden het kamp.
De groote poort zwaaide open.
Gutturale stemmen weerklonken en harde laarzen
stampten. Het wachten begon opnieuw.
Met het gezicht naar den muur, op een rij. Vloeken,
bedreigingen, stompen. Is het te verwonderen, dat
het laatste restje moed wegzonk en dat verslagen,
heid zich van de nieuw-aangekomenen meester
maakte? Het leven in het kamp was dus aangevan-
gen. Het is onmogelijk om alle indrukken weer te
geven, alle stemmingen te peilen, of alle gebeurte-
nissen op den voet te volgen. In dit artikel mogen
enkele feiten volstaan.
De nieuwe pension-gasten begonnen natuurlijk met
de omgeving goed op te nemen. Het kamp zag er
schoon en Zindelijk uit, dat was ten minste iets.
De houding der S.S. bewakers was "Duitsch", dat
was iets anders. Voor de kommandantur stond een
gevangene onbeweeglijk in de houding. Het was een
man met één arm. Je kon zien dat hij alle krachten
moest inspannen om zijn gedwongen houding te be-
waren. In het open raam, vlak voor hem, zat een
S.S.man, een officier, die met een sardonisch genoe-
gen toekeek. Het bleek ons al spoedig dat deze ge-
vangene zijn straf onderging, een straf die van zoo'n in een monotonie van onzekerheid, vrees en gelaten-
sadistisch raffinement getuigde, dat even onze adem
stokte en onze vuist zich balde in machtelooze woede. kwam telkens de zondagmiddag weer. Dan behoefde
Nadat de inleidende handelingen zooals: nummer uit-
reiking, kaalknippen, verkleeden, enz. beëindigd wa-
ren en de quarantaine tijd (waarin ook al geducht
gewerkt moest worden) voorbij was, werden de
groentjes,' die zeer opvielen met hun bleeke gezich-
ten witte klompen en schoone gevangeniskleeren,
ingedeeld in de barakken.
De Sliedrechtsche gijzelaars kwamen natuurlijk in
het gijzelaarsblok, dat onder leiding stond van
"Piet". Deze Piet, een rijksduischer, misdadiger en
drankzuchtige, was een kolos, die over een uitge-
zochte keuze van de meest obscene scheldwoorden
beschikte, aanvallen had van de grootste razernij en
in vele gevallen zijn handen niet thuis kon houden.
's Morgens om vijf uur ging de bel en moest in vlie-
gend tempo gewasschen, gekleed en gegeten wor-
den.
. Dan werden de gevangenen naar buiten gedreven,
weer of geen weer, om tegen half zeven naar de
groots appèl-plaats te marcheeren, waar de verschil-
lende werkcommando's geformeerd werden en de
lange dag ving aan. Er werd gewerkt tot half zeven
met een tusschenpauze van een uur. In dit uur wer-
den de slaven gevoed. Koolsoep was onveranderlijk
het menu, zelden afgewisseld door erwtensoep of
gortsoep. die een delicatesse vormden. Belgen, Fran-
schen, Hollanders, allen zaten, lagen of stonden door
elkaar met een pannetje soep en probeerden het zoo
snel mogelijk naar binnen te werken. Het geheel
bood elken dag opniew een afstuitende .aanblik. Alle
menschelijkheid, hygiène, reinheid was zoek; iemand,
die uit de geordende maatschappij een onverwachte
blik naar binnen had kunnen werpen, zou met af-
grijzen zich afgevraagd hebben, of zoo iets in de 20e
eeuw mogelijk ware. De rest van het uur werd door-
gebracht met slapen of praten, tenzij een gril van
de oppercapo, Günther, rijksduitscher en beroepsmis,
dadiger, gezorgd had voor een afwisseling in den
vorm van strafexerceeren .
Als het avond-appèl vlot verliep - maar hoe zelden
gebeurde dat! - kon men, na zich gewasschen en
gegeten te hebben, nog een paar oogenblikken vóór
de barakken rondloop en met een sigaret, tot om half
negen de bel het sein gaf om naar bed te gaan.
De slaapzaal bestond uit kribben, boven elkaar
met zeer beperkte ruimte. Men kon niet overeind in
bed zitten, waaraan men trouwens ook geen behoef-
te had. In een artikel als dit gaat het niet aan de
verschillende werkcommando's te schetsen. Zij al-
leen vermeld, dat de meeste Sliedrechtsche gijzelaars
hun sporen verdienden (of niet verdienden!) op het
Luftwaffe-terrein. Dit was een uitgestrekt terrein
binnen het prikkeldraad, waar neergeschoten Duit-
sche en Engelsche vliegtuigen werden gesloopt. De
bijl en hamerslagen weerklonken wijd in het rond. IIi
zonneschijn en regen, in hitte en koude, werd hier
door de gevangenen, opgejaagd door de Luftwaffe-
soldaten en de capo's, slooperswerk verricht, waarbij
de animo al even gering was als de bereikte resul-
taten. Wanneer echter Günther, de man met het
sinistere gezicht, op zijn fiets het terrein doorkruiste
verdubbelden de slagen en werd er ademloos ge-
werkt. Met innig weIbehagen sloegen de dappere
soldaten van de groote Duitsche armée, de sadisti-
sche aanvallen van den gevreesden Günther gade,
wanneer hij met half dichtgeknepen oogen, als een
panter, den argeloozen gevangene naderde en de
gevangenen den adem inhielden, vreezende voor wat
er ging gebeuren. En menig gevangene hoopte in
stilte op het uur der bevrijding, waarop het hem ge,
geven zou worden persoonlijk met dezen onmensch
af te rekenen. En zoo volgden de dagen elkander op
heid, van hopen en verlangen. Als eenig lichtpunt
niet gewerkt te worden en werden er heimelijk
godsdienstoefeningen gehouden, waarbij predikanten
en toehoorders alle gevaren trotseerden, teneinde
bemoedigd en getroost te worden. Zoo herleefden in
deze 20e eeuw de hagepreeken uit den BO-jarigen oor-
log, waarvan .wij vroeger op school mochten lezen.
Geruchten over de invasie deden de ronde; des
nachts schudden de wanden der barakken van het
hevige artillerievuur, dat steeds nader kwam. De
eerste Canadeezen werden in het kamp gebracht,
de hoop steeg bij den dag. Men constateerde dat de
Duitsche bewakingstroepen aan een zekere nerveus-
heid gingen lijden. Men sprak elkander moed in,
men fluisterde van een spoedige bevrijding; in zijn
sok had men kaartjes van de frontlinies en met be-
hulp van vliegtuigonderdeelen legden de strategen
onder de gevangenen de positie der legers uit. De
Russen, die zoo overrompelend snel de Duitsche
grens naderden, de vliegtuigen, die als zilveren vogels
hoog boven het kamp cirkelden, de kanonnen die
steeds duidelijker gehoord werden, alles wees op
een naderend einde. Toen braken de donkerste dagen
aan. Als des avonds omstreeks negen uur de gevan-
genen op hun krib lagen, weerklonken de salvo's
gevolgd door de genadeschoten die geteld werden en
diepe stilte heerschte in de slaapzaal, onderbroken
11