Page 15 - Sliedrecht 1949-1945

Het

Als er ooit één woord populair is geworden in de Hierdoor was de onderduiker in het bezit van een
officieel stuk van het Gewestelijk Arbeidsbureau,
achter ons liggende oorlogsjaren, dan is het wel het dat tevens voorzien was van een poststempel. Boven-
dien werd hem een reisbiljet thuis bezorgd.
woord "onderduiker".
De Nederlanders, waarvan bekend was, dat ze zich Op deze wijze kon hij dus rustig per trein naar
Winterswijk vertrekken, zonder angst behoeven te
fel tegen het Nat. Socialisme kantten, waren de hebben voor trelncontröle.
eerst gezochten door den bezetter. Onherroepelijk
sloeg de S.D._hand toe om tegenwerking, van welken Zoo werd de eene maal een duikelaar met deze
papieren gezonden naar het Oosten, een ander werd
kant ook, uit den weg te ruimen. op deze wijze gestuurd naar den N.O.-polder, waar
hij, dank zij de medewerking van de leiding, als
Toen reeds gingen de eerste stemmen op, om diege-
legaal werker geplaatst kon weren. Om te weten,
nen, die genoodzaakt waren de hen zoo dierbare of de juiste personen aankwamen, meldden zij zich
eerst op het kantoor in Kampen, waarvoor een
woning te verlaten, gezamenlijk te helpen. De eerste wachtwoord was afgesproken. Het is eens voorge-
vallen, dat, toen het wachtwoord "Bilderdijk" was,
stap op den weg voor de oprichting van de "Lande- de duikelaar aan het bureau N.O.P. inplaats van
naar mijnheer X. naar mijnheer Bilderdijk infor-
lijke Organisatie voor Onderduikers" was gezet. meerde. Het resultaat hiervan was, dat hij binnen
Temeer voelde men de behoefte aan zoo'n organisa- een dag weer thuis was!
Een geliefde plaats voor onderduikers was ook de
tie, toen de Arbeidsdienst en arbeidsinzet onze ge- Biesbosch waar vele arken lagen met jongens van
diverse leeftijden en pluimage, studenten, advocaten,
lederen in beroering bracht. In het bijzonder wel het fabrieksarbeiders, etc.
Een niet te verwaarloozen onderdeel van dit werk
Christelijk volksdeel voelde zich bedreigd, daar dit was wel het voedingsvraagstuk. En hier nader over
uit te weiden acht ik niet noodig, daar ik dan op
zich altijd op het standpunt stelde, dat de opvoeding het terrein van de K.P. kom. Was een post- of
distributiekantoor "gekraakt", dan werd de geheele
van de kinderen niet aan de Staat, maar aan de zending bonnen ter beschikking van de L.O. gesteld.
die ze weer distribueerde, via haar contacten, door
ouders toekomt. middel van de koeriersters.
Ook in natura werden dikwijls, wanneer zulks noo-
Voor die dienstweigeraars was onderduiken dus in dig was, de gezinnen bedacht, die zoo bereidwillig
waren hun woning open te stellen voor verdrevenen.
eerste instantie een principieele kwestie. De vraag Het was overigens niet één van de aangenaamste
bezigheden, dat "onderduiken". Hoevelen. die voor;
was echter ,waarheen? De enkelen, die het bestaan kwamen in het signalementenblad van de S.D., heb-
ben niet dag en nacht in angst gezeten!
van een dergelijke organisatie kenden, klopten aan
Ook de razzia van 16 Mei 1944 zullen we hier niet
bij hen, van wie zij veronderstelden, dat ze er iets
gauw vergeten. 's Morgens 5 uur was er reeds
van afwisten. Men leefde echter al te veel in de alarm; ook hierbij waren de dames weer onmisbaar.
Alleen zij durfden zich op den weg te vertoonen, om
veronderstelling, dat men met een automaat te doen die gezinnen te waarschuwen, waar zoons of on-

had; men behoefde maar op een knop te drukken

en een onderduikadresje -kwam er uit. Maar zoo een-

vouding ging dit niet.

Over het L.O.-werk dan het volgende:

Bijna iedere plaats had een contact-persoon die

met anderen uit omliggende plaatsen samen kwam,

om de moeilijkheden te bespreken. Dan werd daar

b.v, ter tafel gebracht, dat Sliedrecht nog één ar-

beidsdienstweigeraar had, die nog geen plaats had,

en Gorinchem en Leerdam nog twee. Soms geschiedde

het dan, dat de contactpersoon uit Meerkerk recht-

streeks kon zeggen, dat bij hen nog enkele adressen

open waren. Had niemand op dat moment een re-

serveadres, dan werd doorgegeven aan de provin-

ciale vergadering, dat door district Gorinchem

plaats gevraagçt werd voor zooveel jongens. De vol,

gende week was dan meestal al bekend, waarheen
de betreffende persoon kon gaan om te duiken.
Een probleem' apart was dikwijls: Hoe kunnen de

jongens of mannen hun tijd zoo productief mogelijk

doorbrengen? Waren ze op een boerderij gedoken,

dan was daar allicht werk, maar bij burgers was

dat veelal niet het geval. Bij voorkeur werd b.v.

een student, die geweigerd had de loyaliteitsverkla-

ring te teekenen, bij zulke menschen ondergebracht,

dat hij verder kon studeeren.

Jongens uit onze omgeving werden dikwijls ge-

plaatst tn de Achterhoek. Voor het reizen b.V. naar

Winterswijk werd dan het volgende gedaan:

De contactpersoon was, dank zij de medewerking

van ambtenaren van dit bureau, in het bezit van op-

roepingskaarten van het Gewestelijk Arbeidsbureau,

en reisbiljetten, waarop ingevuld moest worden da-

tum en uur van vertrek van Dordrecht naar .

(plaats in Duitschland). In Sliedrecht werd dan een

oproepingskaart geadresseerd aan den toekomstigen

duikelaar en in Dordt door een koerierster. gepost.

13